Wat veranderde er met de Omgevingswet?
Sinds 01-01-2024 geldt de Omgevingswet. Voor een veranda of tuinkamer kijk je sindsdien naar twee dingen:
- De technische kant. Het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl) regelt of een bouwwerk technisch vergunningvrij is. Een bijbehorend bouwwerk op de grond, niet hoger dan 5 meter, zonder dakterras en zonder verblijfsruimte op een verdieping valt daar meestal onder.
- De ruimtelijke kant. Of het bouwwerk op die plek mag staan, staat in het omgevingsplan van je gemeente. De oude landelijke regels voor bouwen in de achtertuin zijn bij de invoering in elk omgevingsplan gezet. Dat heet de bruidsschat (artikel 22.27 en 22.36). Een gemeente mag die regels aanpassen.
Daarom geldt bij elke uitleg over vergunningvrij bouwen: de regels voor jouw adres kunnen afwijken. De vergunningcheck in het Omgevingsloket geeft het antwoord voor jouw adres.
Wanneer heb je een vergunning nodig?
| Situatie | Vergunning nodig? |
|---|---|
| Veranda of overkapping in de achtertuin, binnen de maten hieronder | Meestal niet |
| Tuinkamer (veranda met glazen wanden) in de achtertuin, binnen de maten | Meestal niet |
| Lamellendak of vouwdak in de achtertuin, binnen de maten | Meestal niet |
| Overkapping in de voortuin of aan de straatkant (voorerfgebied) | Ja |
| Op, aan of bij een monument | Ja |
| In een rijksbeschermd stads- of dorpsgezicht, zichtbaar vanaf de straat | Ja |
| Hoger dan 5 meter, of met een dakterras of balkon erop | Ja |
| Zonwering, screens of rolluiken aan je huis | Nee, behalve aan een monument |
Bronnen: IPLO (bruidsschat artikel 22.27, 22.28 en 22.36) en Besluit bouwwerken leefomgeving artikel 2.29 en 2.30.
Waar mag een veranda zonder vergunning staan?
Alleen in het achtererfgebied. Dat is het deel van je erf dat begint op 1 meter achter de voorkant van je huis. Meestal is dat gewoon je achtertuin, en soms een deel van de zijtuin. Het bouwwerk moet ook meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied staan, zoals de stoep, een pad of een plantsoen. Woon je op een hoek, let dan op de kant die aan de straat ligt.
In de voortuin (het voorerfgebied) heb je voor een overkapping altijd een vergunning nodig.
Hoe groot mag een overkapping zijn zonder vergunning?
Dat hangt af van twee dingen: de hoogte en het oppervlak.
Hoogte binnen 4 meter van je achtergevel. Hier mag de overkapping tot 5 meter hoog zijn, maar niet hoger dan 30 centimeter boven de vloer van de eerste verdieping. Heeft je huis maar één bouwlaag, dan mag hij niet hoger zijn dan het huis. Een veranda tegen de gevel blijft daar bijna altijd ruim onder.
Hoogte verder dan 4 meter van je achtergevel. Hier mag je tot 3 meter hoog bouwen. Hoger kan alleen met een schuin dak, een dakvoet van maximaal 3 meter en een nok van maximaal 5 meter. Hoe dichter bij de erfgrens, hoe lager de nok mag zijn.
Oppervlak. Alle bijgebouwen samen (dus ook je schuur of garage) mogen niet meer dan een deel van je achtererfgebied beslaan:
| Bebouwingsgebied achter je huis | Maximaal aan bijgebouwen | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Tot 100 m² | 50% | Bij 80 m²: 40 m² |
| 100 tot 300 m² | 50 m² plus 20% van wat boven 100 m² ligt | Bij 200 m²: 70 m² |
| Meer dan 300 m² | 90 m² plus 10% van wat boven 300 m² ligt, met een maximum van 150 m² | Bij 500 m²: 110 m² |
Bron: IPLO, stappenplan vergunningvrij bouwen (bruidsschat artikel 22.36). Het bebouwingsgebied is je achtererfgebied plus de grond onder latere aanbouwen.
Mag ik een tuinkamer zonder vergunning plaatsen?
Een tuinkamer is ook een bijbehorend bouwwerk, dus dezelfde maten gelden. Er komt één regel bij, over het gebruik:
- Binnen 4 meter van je achtergevel mag je de tuinkamer gebruiken zoals je huis, dus ook als woonkamer of werkplek.
- Verder in de tuin moet het gebruik ondergeschikt blijven aan het huis. Een vrijstaande tuinkamer wordt dus geen aparte woning.
Een geïsoleerde tuinkamer, zoals een serre die je het hele jaar verwarmt, valt onder dezelfde ruimtelijke regels. Wel gelden voor een verwarmde ruimte meer technische eisen.
Hoe ver moet een overkapping van de buren staan?
Het omgevingsplan noemt voor een veranda dicht bij je huis geen vaste afstand tot de erfgrens. Wel geldt het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek (boek 5, artikel 50): binnen 2 meter van de erfgrens mag je geen ramen of glazen wanden hebben die uitzicht geven op het erf van de buren, tenzij de buren toestemming geven. Voor een tuinkamer met glas aan de kant van de buren is dat dus een punt om vooraf te bespreken. Een dichte of matglazen zijwand is dan een oplossing. Let ook op de afvoer van regenwater: dat moet op je eigen erf of in je eigen riool terechtkomen.
Is er een meldingsplicht voor een overkapping?
Voldoet je overkapping aan de regels hierboven, dan hoef je meestal niets te melden. De vergunningcheck laat zien of er voor jouw adres een melding of vergunning nodig is.
Zo controleer je het voor jouw adres
- Ga naar de vergunningcheck in het Omgevingsloket en vul je adres in.
- Kies het soort bouwwerk, bijvoorbeeld een overkapping of aanbouw, en beantwoord de vragen over plek, hoogte en oppervlak.
- Wil je de regels voor je perceel zelf lezen, kijk dan bij Regels op de kaart.
- Twijfel je, bel dan je gemeente. Vertel dat het om een bijbehorend bouwwerk in het achtererfgebied gaat.
Neem de uitkomst mee naar de showroom of laat hem zien bij het inmeten. Dan stemmen we de maten van je veranda of tuinkamer daarop af.
Bronnen
- Omgevingsloket: vergunningcheck, geraadpleegd op 15-10-2026
- Omgevingsloket: regels op de kaart (regels voor jouw adres), geraadpleegd op 15-10-2026
- IPLO: vergunningvrije bijbehorende bouwwerken, geraadpleegd op 15-10-2026
- IPLO: stappenplan vergunningvrij bouwen (ruimtelijk deel), geraadpleegd op 15-10-2026
- Besluit bouwwerken leefomgeving, art. 2.27, 2.29 en 2.30, geraadpleegd op 15-10-2026
- Burgerlijk Wetboek boek 5, art. 50 (ramen en uitzicht bij de erfgrens), geraadpleegd op 15-10-2026